از نظر فيزيولوژيكي غشاgasadir@Yahoo.com هاي جنين معمولا 12 ساعت بعد از زايمان بايستي خارج شوند و باقيماندن غشا هاي آلانتوكوريون در داخل رحم در زمان بيشتر دليل بر حالت پاتولوژيكي مي باشد و اين باقيماندن جفت ممكن است 4 تا 8 روز و حتي بيشتر ادامه پيدا كند كه در اين صورت آثار گنديدگي و تغييرات عفونت در آن پديد مي آيد بنابراين در صورتيكه بعد از حداكثر 2 روز جفت خارج نگرديد بايستي عمليات درماني را در مورد خارج كردن جفت انجام دهيم تا منجر به عفونت رحمي و ضايعات بعدي نشود .

سبب شناسي :

از نظر فيزيولوژيك دو علت با عث جفت ماندگي مي شود .

1- نرسيدن خون درخملها كه متعاقب زايمان بر اثر عدم جريان خون كوتيلدونها كوچك شده و جمع مي شوند.

2- ادامه حركات پرستالتيك در رشته هاي عضلاني ديواره رحم كه بموجب آن در اثر از دست دادن آلانتوكوريون تو رفتگي پيدا كرده و كشيده مي شود و بر اثر جا شدن پرده ها خروج جفت از رحم صورت مي گيرد .

علت اصلي باقيماندن جفت چسبندگي خملها به حفره ها يا كريپتها است و مسئله ديگر انقباضات رحمي مي باشد يعني براي خروج جفت بايستي دو مسئله در نظر گرفته شود.يكي اينكه خملها از كريپت ها جدا شوند ديگر اينكه انقباضات رحمي براي بيرون راندن جفت و خارج كردن آن كافي باشد .

سقط جنين بروسلائي بموجب مطالعاتي كه بعمل آمده در سن كمتر از 30 تا 40 هفتگي سبب باقيماندن جفت شده و مي توان گفت كه در اين قبل مواقع از آبستني جفت ماندگي نادر است و بنا به مطالعاتي كه بعمل آمده باقيماندن جفت در دو قلو زائي زياد اتفاق مي افتد .

سكون رحم درسومين نيز يكي از مهمترين علل باقي ماندن جفت مي باشد و هجوم الدمي خملها كه سبب قفل شدن آنها در حفره ها مي شود نيز بعنوان يكي از علل باقيماندن جفت ذكر شده است .

در يك تحقيق محققان هندي آمار جفت ماندگي درگاوهايي كه بلافاصله پس از تولد گوساله از آن جدا شده اند ميزان جفت ماندگي بيشتر بوده است .

بيماري زائي :

ميزان اثر مسائل مختلف و مرگ و ميري كه باقيماندن غشا هاي جنين را سبب مي شود در گاوها قدري مشكل است زيرا بسياري از فاكتورها در اين مورد بايستي بررسي شوند اولين مطلبي كه در اين مورد بايد ذكر شود شرايطي است كه بموجب آن وضع نرمال زايمان را با حالت غير نرمال بايد مقايسه كنيم .

عواملي كه روي دوره ماندن جفت تاثير دارند :

اين عارضه به دنبال سخت زايي،سقط ، سزارين و فتوتومي شايع مي باشد.كمبود هاي جيره از جمله كمبود سلنيم و ويتامين E و ويتامينA  با جفت ماندگي در ارتباط هستند .

دست كاري هاي رحم روي شدت جفت ماندگي تاثير دارند و از طرفي دوره ماندن جفت نيز روي شدت جفت ماندگي تاثير دارد،اگر چه اين مورد تا 2 الي 3 روز پس از زايمان اهميت پيدا مي كند،زيرا بعد از آن در هر صورت گنديدگي جفت خواهيم داشت . بعد از گنديدگي جفت در رحم در 75 درصد موارد سلامتي حيوان مورد تهديد قرار مي گيرد و اشتها كاهش يافته و توليد شير تقليل پيدا مي كند و در بسياري از موارد عدم درمان جفت ماندگي ، مرگ حيوان اتفاق مي افتد و حداقل مي توان گفت كه 1تا 2 درصد گاوهايي جفت مانده بر اثر عفونت هاي حاصله مي ميرند .

خارج كردن جفت با دست :

براي خارج كردن جفت سه راه وجود دارد كه به شرح آن مي پردازيم :

          بعضي از متخصصان عقيده دارند كه بايست با دست اتصال كوتيلدونها جفتي را به كارونكول هاي مادري قطع نمود.كسانيكه پيرو اين عقيده هستند از خطر بروز عفونت بر اثر ماندن جفت هراس داشته و آنرا خطري براي دام ذكر مي كنند ولي عده اي عقيده دارندكه جفت خود بخود خارج مي شود و نيازي به بيرون آوردن آن با دست نيست فقط بايستي از طريق ضد عفوني كردن رحم بوسيله گذاشتن قرص هاي آنتي بيوتيك ( تتراسيكلين ) از بروز عفونت هاي احتمالي جلوگيري نمود و عده اي هستند كه عقيده دارند هم گذاشتن قرص در رحم و هم تزريق آنتي بيوتيك و استفاده از دارو هاي لوب خلفي هيپوفيز لازم است و هم درصورت عدم خروج جفت بيرون كشيدن ان با دست لازم مي شود.در بين اين سه روش راه حل سوم مقبوليت بيشتري دارد و پيروي از آن معقول به نظر مي رسد ، يعني اول تزريق دارو هاي لازم و بعد در صورت عدم خروج جفت بيرون كشيدن آن با دست كه توصيه مي شود همواره بدين طريق عمل نمائيد .

بر اساس تجربيات محققان انگليسي تلاش براي بيرون آوردن جفت در 48 ساعت اول نتيجه اي در بر ندارد زيرا جفت اغلب

 خيلي محكم چسبيده و كوشش براي جدا كردن آن منجر به خونريزي مي شود و در مواردي خود كارانكول نيز قطع شده

است صدمه رسانيدن باعث سپتي سمي ، تب ، بي اشتهايي خواهد شد .

علاوه بر آن قسمت هاي apical شاخ بارور رحم معمولا در اين موقع دور از دسترس است روي همين اصل بيرون كشيدن جفت را بايستي تا روز سوم و يا چهارم به تاخير انداخت و بعد از روز4 گنديدگي جفت شروع مي شود و جدا كردن خملهاي جفتي ازكريپت هاي مادري آسانتر است. بايد توجه داشت كه گاو نبايد دراثردست كاري مريض شود زيرا در اين صورت ممكن است به مرگ گاو منجر شود .

طبق تحقيق دامپزشكان آلماني اگرچه دست زدن به رحم و رها كردن جفت بحال خود و خارج شدن خود بخود آن بهتر است اما مي توان ادعا كردكه درصورت انجام بي حسي اپيدورال جفت را به آرامي و با رعايت بهداشت مي توانيم خارج كنيم . و اين فاكتورها همراه با مبارزه با عفونت هاي احتمالي بايستي مورد نظر قرارگيرد و همواره خارج كردن آرام جفت بايستي مورد توجه واقع شود واگر جفت را در روز هاي اول بتوانيم خارج كنيم خطر بروز عفونت به مراتب كمتر بوده و مسموميت و عفونت نيز بروز نخواهد كرد .

محققان سوييسي نيز اين روش را تاييد كرده اند و اعلام كرده اندكه عاملي كه بيشتر مواقع سبب بيماري و عفونت بوده پر شدن رحم ازمايعات مي باشد. مشاهده چرك در رحم نشانه بروز عفونت است و نياز به درمان كامل با استفاده از آنتي بيوتيك ها واحتمالا تزريقات داخل رحمي دارد و پرده هاي جفت وقتي از فرج آويزان باشند مي توان از طريق پيچاندن آنها و جدا كردن چسبندگي ها با دست آنرا خارج نمود .

در مواردي كه رحم شل و محتوي مقادير زيادي مايع است براي خارج كردن مايعات بايد به وسيله 2 تا 3 ليتر سرم فيزيولوژي سيفوناژ كنيم .

صدمه ايجاد شده دراثر خارج كردن جفت با دست از فاگوسيتوز نوتروفيل هاي رحمي مانع مي شودواز طرفي باعث تورم صفاق و عدم باروري دام در دفعات بعد مي شود .

دارو هاي درمان جفت ماندگي :

بسياري از داروهاي ضد عفوني كننده بمنظور ضد عفوني رحم درجفت ماندگي مورد استفاده قرار گرفته اند نمونه اين قبيل داروها اسيدفنيك،متيل ساليسليك اسيد،كرزول و فلاوين و رنگ ها يآكريدين و يدو فرم ، بيسموت سونيترات و فر آورده هاي املاح نقره مي باشد .

سولفاناميدوپني سيلين نيزدرمواردي كه عفونت ايجادشده است استفاده مي كنند . اكسي توسين باعث ايجاد انقباضات ميومتر مي شودكه به خروج جفت كمك مي كند.اكسي توسين را مي توان ازطريق داخل رگي 5 تا 20 واحد بين المللي (هر15 تا 30 دقيقه ) يا داخل عضلاني20 تا40 واحد IU هر30 تا60 دقيقه تزريق كرد.همچنين از راه داخل رگي به آهستگي انفوزيون نمود.30 تا 80 واحد IU در 500 ميلي ليتر سايلين گرم (در عرض 30 تا 60 دقيقه ). ازتجويز دز هاي بيش از حد بايد خود داري كرد چون منجر به علايم درد شكم و كزاز مي شود.اگر درمان بيش از 24 ساعت به تاخير افتاد دز هاي بالاي اكسي تترا سايكلين توصيه مي شود .

اگرآلانتوئيس سالم باشد، محوطه كوريوآلانتوئيك را مي توان با 3 تا 4 گالن سالين يا آب گرم از طريق ستاره سرويكال پركرد و منفذ جفت را بايد با هنگام شروع فشار هاي شكمي بسته نگه داشت .از اكسي توسين و نيز به همراه اين درمان استفاده مي شود.اكسي توسين و آنتي بيوتيك هاي داخل رحمي يا عمومي درفواصل 12 ساعته تا هنگاميكه جفت خارج شود وتجويز هاي دارو هاي ضد آماس و كزاز توصيه شده است . تجويز محلول هاي كلسيم از طريق داخل رگي در مواردي كه جفت ماندگي به طورثانويه به دنبال كاهش كلسيم خون ايجاد شده باشد صورت مي گيرد .

پروستاگلاندين براي درمان جفت ماندگي توصيه شده است چون عامل تونوسيته رحم مي شود .

اكثر درمان هاي مورد استفاده در جفت ماندگي براي كنترل جمعيت باكتريايي داخل رحم مي باشد .

جفت ماندگي درماديان :

جفت ماندگي درماديان بيشتر از 3 ساعت غير طبيعي مي باشد.جفت ماديان از نوع اپيتليو كوريال مي باشد وداراي ميكرو پلي هاي منتشر است كه با كريپت هاي آندومتر به صورت زوايد انگشتي شكل در هم رفته است .

جفت ماندگي درگاو :

جفت كوتيلدوني گاوها معمولا 3 تا 8 ساعت پس از زايش خارج مي شود و اگر تا 12 ساعت خارج نشود جفت مانده مي گويند .جفت ماندگي درنژاد هاي شيري نسبت به نژاد هاي گوشتي متداول تر است و از طرفي جفت ماندگي به دنبال زايمان گوساله نريا دو قلو و سخت زايي متداول تر مي باشد .

جفت ماندگي در ميش و بز :

درميش و بز بعد از گذشت12 ساعت از خروج جنين اگر جفت دفع نشود،جفت مانده تلقي مي شود.ميزان جفت ماندگي در بز 6% در صد است كه اين رقم با مواردي مانند سخت زايي و كمبود جيره افزايش مي يابد . بز ها ممكن است كه جفت خود را

بخورند كه تشخيص موارد باقي ماندن قسمتي از جفت را پيچيده مي كند.

جفت ماندگي درميش شبيه گاو مي باشد .گنديدگي پيشرفته رحم در اثر عدم خروج جفت از روز پنجم تا دهم اتفاق مي افتد و در بعضي مواقع عفونت حاصله ممكن است مرگ حيوان را سبب شود و وظيفه چوپان در اين رابطه اين است كه همه روزه كمي جفت را خارج نمايد تا بتدريج تمام جفت بيرون كشيده شود .

نشانه هاي باليني :

پرده هاي جنيني معمولا از فرج دام آويزان هستند و بايد توجه داشت كه ممكن است قسمت هاي كوچكي از بافت جفت بدون ظاهر شدن در لبه هاي فرج درون زخم به صورت متصل باقي بماند وكانوني براي عفونت شود . و منجر به متريت شديد ، آندو توكسمي ، لنگش شود .

كم شدن توليد شير و اشتها در گاو شايع است و ترشحات بد بو از فرج دام كاملا مشهود است معمولا در روز ها ي 4 تا 10 بعد از زايش ، هنگامي كه بافت كارانكول نكروزشده و جدا مي شود. ميش ها و بز ها نسبت به ديگرحيوانات علائم واضح تري دارند .جفت ماندگي ممكن است ناشي از باقي ماندن جنين ديگري باشد كه معاينه دقيق را مي طلبد .

دردرمان جفت ماندگي در اسب بايد بلافاصله اقدام كرد . در صورتي كه جفت در عرض 3 ساعت پس زا زايش خارج نشود بايد درمان را شروع كند .

پيشگيري و كنترل :

به خاطر تك گير بودن و سبب شناسي نا معلوم جفت ماندگي پيشگيري آن دشوار است . جفت ماندگي اغلب بعد از سقط طي نيمه آخر آبستني رخ مي دهد، واكسيناسيون بر عليه عوامل عفوني ايجاد كننده سقط توصيه مي شود . طول دوره خشكي گاوها و بزها بايد به اندازه كافي و به ميزان 6 تا 8 هفته باشد.جيره ها بايد داراي مقادير كافي كلسيم، فسفر، ويتامين A ، ويتامين E ، و سلنيم باشد.تزريق سلنيم و ويتامين E تقريبا1 ماه قبل از زايمان گاوها دركاهش شيوع جفت ماندگي در مناطقي كه كمبود سلنيم وجود دارد موثر است .gasadir@Yahoo.com